Çocukta Davranış Eğitimi

[Zeynep]

İstediğinizdavranışları nasıl arttırabilirsiniz?
a) Överek
b) Gülümseyerek, sarılarak, öperek
c) Sevdiği bir işi yaparak ( Örneğin bir öykü okuyarak, TV de sevdiği bir programı izlemesine izin vererek .)
d) Küçük bir hediye vererek ( Örneğin bir paket şekerleme gibi)

Unutmayın ki çocuk ödüllendirildiğinde başardığını anlayacaktır, ve bu onun bu davranışı sürdürmesini güçlendirecektir.
Unutmayın ki, övgü ana babalarında kendilerini iyi hissetmelerini sağlar, devamlı eleştirmek ve tehdit etmek ana babaların da kendilerini kötü hissetmelerini sağlar.
Unutmayın istediğiniz davranışı övün ve istemediğiniz davranışı görmezden gelin.
Olumlu davranışları hemen, açıkbir biçimde ve her seferinde ödüllendirin. Çocuğunuza sizin hoşunuza giden şeyin ne olduğunusöyleyin. Olumsuz davranışları her seferinde tutarlı biçimde görmezden gelin.Bu davranışı başkasının ödüllendirmesine izin vermeyin.
Olumsuz davranışlarıyla ilgi çektiklerinde çocuklar sıklıkla bu durumdan hoşnut olurlar.
Onlara dargın olduğunuz zaman bile aslında onlara ilgi göstermiş olursunuz bu nedenle yalnızca görmezden gelmeye çalışın.
Bağırarak, vurarak, küserek de olsa ilgilenmek istenmeyen davranışları arttırır.
Eğer onun şeker yemesini istemiyorsanız bu isteği duymazdan gelin, hiç pesetmeyin. Bunu her şeker isteyerek ağladığında yapmalısınız.

BAZEN İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI GÖRMEZDEN GELMEK MÜMKÜN OLMAYABİLİR
Eğer davranışlar tehlikeli ve yıkıcı ise o zaman HAYIR demek zorunda kalabilirsiniz ya da onu oradan uzaklaştırmak ve hareketlerini kısıtlamak gerekebilir.
Sürekli eleştiri bir süre sonra çocuk için anlamsızlaşır. Eğer HAYIR sözünü çok sık duyarsa kulaklarını tıkamayabaşlayacaktır. Bu nedenle HAYIR demenizin çok önemli olduğuna karar verdikten sonra bunu sürdürmelisiniz.
Anababaların yerine getiremedikleri boş tehditleri bir süre sonra çocuğun ana babalarının sözüne inanmamasına neden olur.

İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI NASIL AZALTIRSINIZ?
Sonunda pes edip ödüllendirdiğinizde çocuğun istemediğiniz davranışını sürdürmesini sağlamış olursunuz. Eğer her seferinde şeker almak için çığlık atmasını istemiyorsanız çığlıklarını duymazlıktan gelin ve böylece sizin söylediğinizi yapan biri olduğunuzu öğrensin.
Eğer beş on dakika sonra pes ederseniz eğer o süre boyunca bağırırsa sizin sonunda boyun eğeceğinizi öğrenecektir. Bu nedenle pes etmeden sonuna kadar gidebilmelisiniz.
Genellikle ana babalar yalnızca çocukların olumsuz davranışlarını onların tutturucu hallerini görürler, sorun çıkarmadığı iyi davrandığı zamanları farketmezler. Halbuki istediğiniz davranışı övmeniz ve istemediğiniz davranışı görmezden gelmeniz gerekir.

NASIL DAVRANAN BİR ÇOCUK İSTERSİNİZ
1. Net ve açık kurallar koyun: Örneğin yatağa yatış saati, yemek zamanları belli değişmez düzen içinde gerçekleşsin.Bu tür bir değişmezlik çocuğun kendini güvende hissetmesini sağlar. Neyin kabuledilir, neyin kabul edilemez olduğunu çocuk daha iyi bilir. Evdeki tüm erişkinlerin bu kurallar konusunda anlaşması gereklidir. Farklı ve uyumsuz mesajlar çocuğun kafasını karıştırır.
2. Yapmasını istediğiniz şeyleri net vetutarlı biçimde anlatın.Çocuğunuzun sizin ne söylediğinizi tam anladığından emin misiniz?
3. Yeni istenen davranışlar öğretin:
a) Yönlendirme: Göstererek, yardımcı olarak ve yapabilmesine izin vererek yeni bir davranış öğretebilirsiniz
b) Her seferde tek bir adım: Zor işleri daha küçük adımlara bölerek çocuğun her seferde bir adım öğrenmesini sağlayabilirsiniz.
c) Başkalarından öğrenme: Çocuklar ana babalarını örnek alır onlar gibi davranırlar.
d) Çocuğunuzun sizin istediğiniz gibi birşey yaptığını farketmeye dikkat edin ve onu hemen övün.

ÇOCUĞUNUZA DUYGULARIYLA NASIL BAŞ EDECEĞİNİÖĞRETİN
1. Çocuğunuzun size anlattıklarını dikkatle ve sessizce dinleyin
2. Onların duygularını anladığınızı kısaca ifade edin ( evet, anladım gibi)
3. Çocuğunuzun tanımlamaya çalıştığı duygusunun adını koyun. (çok kırılmış olmalısın vs.. gibi)
Unutmayın : Tüm duygular kabuledilebilir ancak bazı davranışlar kabul edilemez ve sınırlanmalıdır.

ELEŞTİRİ DEĞİL İŞBİRLİĞİ
Çocuğunuza olumlu tutumları öğretirken eleştiri yerine işbirliği yaparak birlikte çalışın. Şunları yapmaktan kaçının:
1. Suçlamak
" Yine kardeşini ağlattın. "
2. İsim takmak
" Kıskanç bir çocuksun"
3. Tehdit etmek:
" Bunu bir daha yaparsan seni evden atarım"
4. Emir vermek:
" Hemen derslerini bitirmeni istiyorum"
5. Konferans çekmek:
" Kardeşini üzmenin ne kadar kötü bir davranış olduğunu bilmiyor musun, böyle yaparsan ilerde de kimseyle geçinemezsin. "
6. Uyarılar:
" O duvara çıkma, düşersin"
7. Acındırma cümleleri:
" Böyle davranman yüzünden hastalanıyorum, görmüyor musun? Senin yüzünden ölüp gideceğim."
8. Kıyaslamalar:
" Komşunun kızları ne kadar iyi notlar alıyor, sen neden onlar gibideğilsin?"
9. Alay etme:
" Dersini ne kadar da çabuk bitiriverdin, sen bir dahi olmalısın. "
10. Geleceğe yönelik tahminler:
" Böyle gidersen sen adam olamazsın."
SORUNLARLA BAŞETMEK İÇİN NE YAPABİLİRSİNİZ?
1. Problemi tanımlayın
" Koridor çamur içinde kalmış"
2. Bilgi verin:
" Çamurlu ayakkabıların eve girmeden önce çıkması iyi olur."
3. İsteğinizi kısaca tek kelimeyle belirtin:
" Ayakkabılar"
4. Kendi duygularınızı anlatın:
" Silip temizlediğim yerleri çamur içinde görünce çok kızıyorum"
5 . Hatırlatıcı notlar yazın:
" Lütfen eve girer girmez ayakkabılarınızı çıkarın"
CEZALANDIRMAK YERİNE NELERYAPILABİLİR:
1. O andaki duygunuzu çocuğun kişiliğine saldırmadan net şekilde anlatın:
" Notlarının düşük olmasına çok üzüldüm."
2. Kendi beklentinizi ifade edin:
" İkinci dönem notlarının daha yükseleceğini umarım"
3. Çocuğa kendini affettirme yolu gösterin:
" Derslerine daha fazla zaman ayırarak bunu halledebilirsin"
4. Çocuğunuza seçme şansı verin:
" Kendin çalışabilirsin ya da sana derslerinde yardımcı olacak birisi olabilir, nasıl istersin?"
5. Problemi çözmek için birlikte çalışın:
a) Çocuğunuzun duygularını konuşun
" Bu karne senin için de çok üzücü olmalı"
b) Çocuğunuzu bu konuda birlikte bir çözüm üretmeye teşvik edin
" Bu sorunu çözmek için sen neler düşünüyorsun?"
c) Ortaya çıkan fikirlerin listesini yapın ve bu fikirler içinden hangilerini uygulamaya koyacağınıza birlikte karar verin.
" Evet , bu söylediğini yapabiliriz."
d) İzleyin ve eyleme geçin:
" Bu söylediğini gerçekleştirmek için bir plan yapalım. "
e) Hiçbir zaman çocuğun sizi suçlamasına izin vermeyin:
" Sen hiç beni çalıştırmadın."
" Suçlama yok. Burada nasıl bir çözüm üretebileceğimizi düşünmeye çalışıyoruz."
ÖVGÜ
Övgüler çocuğun kendine güvenini arttırır ve yaptığı işe daha da hevesle sarılmasını sağlar.
Överken şunlara dikkat edin:
1. Genel şeylerden kaçının. Onun yerine gördüğünüz şeyi tanımlayın.
" Çok güzel bir resim yapmışsın " yerine " Bu resimde canlı renkler birarada kullanılmış"
2. Geleceğe yönelik yansıtmalar yapmayın, şimdiye yönelin:
" Sen büyük bir ressam olacaksın" yerine" Bu resim üzerinde gerçektensabırla uğraştın."
3. Kendi duygularınızı anlatın:
" Bu resme bakmak içimi sevinçle dolduruyor."
4. Çocuğun övülmeye değer davranışını kısaca tanımlayın: