İrtica

İrtica veya gericilik (Arapça: رجع, raca'a kökünden, Fransızca: Fondamentalisme), genellikle dini esaslı asli kaidelere geri dönme talebiyle kendini belli eden ve bu kaidelere katı bir biçimde bağlı olan diğer görüşlere karşı toleranssız ve laikliğe (sekülarizm) karşıt dini hareket veya bakış açısı.
irtica
Türkiye Cumhuriyeti'nin
Türkiye'de tarihinde etkin siyasi kavramlarından birisidir ancak negatif bir anlam içerdiğinden ötürü herhangi bir kişi veya grup tarafından siyasi akım olarak sahiplenilmiş değildir.

Tarihçesi

İlk kez 31 Mart 1909 ayaklanmasını izleyen günlerde ortaya atılan sözcük, 1908 Meşrutiyet Devrimi'nden "geriye dönüşü" savunan veya savunduğu ileri sürülen kişileri etiketlemek için kullanılmıştır. Kasım 1922'de TBMM tarafından Osmanlı saltanatına son verilmesinin ardından bu kez eski Osmanlı rejimine dönmek isteyen kişi ve görüşler "mürteci" olarak adlandırılmıştır.
Cumhuriyet tarihi boyunca "irtica" genellikle İslami değer ve simgeleri savunan siyasi yaklaşımları tanımlamakta kullanılmıştır. Bu kullanımın ilk örnekleri Mustafa Kemal Paşa'nın 1923 Ocak-Şubat aylarında yaptığı konuşmalarda görülür. Demokrat Parti'nin yükselişte olduğu 1946-1955 dönemi, 1960 askeri darbesini izleyen dönem ve 28 Şubat 1997 askeri muhtırasını izleyen yıllar, Türkiye'de irtica tartışmasının özellikle alevlendiği yıllardır.

İrtica ve Ordu

Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) irtica ile mücadele eden kurumların başında gelmektedir. Her yıl düzenlenen Yüksek Askeri Şura'da (YAŞ) "irticai faaliyetler" adı verilen eylemleri tespit edilen subay ve astsubaylar ordudan çıkarılmaktadır. Adı geçen faaliyetlerin niteliği ve siyasi boyutu hakkında kamuoyuna bilgi verilmemiştir.
YAŞ kararlarının hukuki dayanağı Türkiye'de yoğun olarak tartışılmıştır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından alınan kararda[kaynak belirtilmeli], ordunun iç disipliniyle ilgili bir konuya mahkemenin müdahil olmaması görüşü egemen olmuştur.

Dipnotlar

1. ^ free dictionary fundamentalizm tanımı

Politika ile ilgili bu madde bir taslaktır.
Türkiye ile ilgili bu madde bir taslaktır.